Art Update


Berlinde De Bruyckere

Berlinde De Bruyckere, J.L., 2005-06

Berlinde De Bruyckere, J.L., 2005-06

Het lichaam als huls: een heel oud beeld met diepe wortels in de christelijke denkwereld. Franciscus van Assisi had het er al over. Over wat na de dood overblijft, ontzield en ontdaan van alle substantie. Berlinde De Bruyckere sluit met haar werk nauw bij dit beeld aan. Haar sculpturen tonen de intense kwetsbaarheid van het bestaan. Niet alleen als realistische beelden van het lijden maar meer nog als sculpturen die mét hun nadrukkelijke aanwezigheid, helemaal leeg zijn en op een vreemde manier niet bestaand.

Berlinde De Bruyckere, Lost, 2006

Berlinde De Bruyckere, Lost, 2006

Lege omhulsels maar dan zó vormgegeven, dat er de mogelijkheid van een nieuwe betekenis ontstaat. Althans, in zekere mate, net genoeg om de illusie ervan op te roepen. Berlinde De Bruyckere brengt ons naar een fascinerende tussenwereld. In hun uiterlijke gedaante zijn haar beelden makkelijk herkenbaar. Je ziet geweien en halsters, mensen, dieren en bomen. Objecten die rechtstreeks vanuit de werkelijkheid naar het museum lijken gebracht, maar die daarbij wel een gedaanteverandering hebben ondergaan, alsof ze zijn overgeheveld naar een ander bestaan. Dat van het kunstwerk dat evenveel ding als idee is, even tastbaar als leeg, even dood als levend.
Neem de grote sculpturen van paarden. Life size hangen ze met hun imposante gestalte voor je. Toch zijn het geen opgezette dieren maar sculpturen, dat wil zeggen objecten die hun eigen bestaan als kunstwerk hebben. Opgebouwd uit materiaal dat zijn specifieke mogelijkheden en beperkingen kent. Paardenhuid in dit geval, materiaal dat het mogelijk maakt om het beeld van het dier tot leven te brengen maar dat geen fijnere details toelaat. Ogen en oren bijvoorbeeld ontbreken. Met als gevolg dat je, terwijl je het beest ruikt en voelt, toch een diepe leegte ervaart.

Berlinde De Bruyckere, Kreupelhout, 2012-13

Berlinde De Bruyckere, Kreupelhout, 2012-13

De Bruyckere kennen we nog niet zo heel lang, een jaar of vijf, zes en pas wat beter sinds de laatste Biënnale. Het werk dat zij daar in het Belgisch paviljoen toonde vormt ook het vertrekpunt van de tentoonstelling die nu in het SMAK te zien is. Kreupelhout is de titel, een enorme sculptuur van een met takken doorboorde boomstronk, uitgevoerd in de vaalbleke toon van beenderen en verrijkt met kleurigere stofferingen die als bandages de dramatiek van het beeld versterken.

Berlinde De Bruyckere, S.M.A.K. Gent, 2014

Berlinde De Bruyckere, S.M.A.K. Gent, 2014

Het is natuurlijk louter toeval, maar de tentoonstellingen van Berlinde De Bruyckere in het SMAK en die van Jeff Koons in het Centre Pompidou vullen elkaar zó perfect aan dat het lijkt alsof ze op elkaar zijn afgestemd. Van welke kant je het ook bekijkt, vrijwel alles is 100% complementair.
En zo kan het gebeuren dat je de ene zondag naar Gent rijdt en de volgende naar Parijs, om kort achter elkaar twee heftige tentoonstellingen te zien die je beide doen afvragen in welke wereld we leven. Want zo is het ook: hoezeer ze elkaar lijken uit te sluiten, zowel Koons als De Bruyckere doen uitspraken waar je niet omheen kunt.
Wordt vervolgd.

Berlinde De Bruyckere, Sculptures and Drawings, S.M.A.K. Gent, tot 15 februari