Kunst van nu (Maastricht I)

1. Het modernisme voorbij

In de eerste presentatie zoomen we in op de jaren zeventig en tachtig als de kunst haar bevrijding uit het keurslijf van het modernisme viert met een veelheid aan figuratieve uitingen: van het rauwe neo-expressionisme van de Neue Wilden tot de geestrijke stijlloosheid van Julian Schnabel.
Op de achtergrond speelt het grote verhaal van de overgang van een laatste opflikkering van vooruitgangsidealisme naar de eerste fase van postmoderne ontnuchtering.

2. Een onverwerkt verleden

In deze presentatie plaatsen we de overgang van het modernisme naar het postmodernisme in het bredere historische perspectief van de naoorlogse wereld. Kunstenaars uit heel Europa brengen het erfgoed van een beladen verleden in beeld, en het zijn vooral Duitse kunstenaars als Georg Baselitz en Anselm Kiefer die ons daarbij nieuwe inzichten aanreiken.
Daarachter speelt een vraag die tot in onze eigen jaren doorwerkt: hoe verhoudt onze westerse cultuur zich tot haar geschiedenis?

3. Een nieuw kunstbegrip

Nadat we in de eerste twee presentaties de omslag van het modernisme naar het postmodernisme schetsten als een naoorlogs verhaal, brengen we diezelfde ontwikkeling nu in beeld als deel van een groter cultuurhistorisch perspectief: dat van de overgang van de oude wereld naar de wereld van nu.
Een overgang die een fundamenteel nieuw kunstbegrip zou voortbrengen. Wat begon met het optreden van Marcel Duchamp, vond in de jaren vijftig en zestig met Robert Rauschenberg en Joseph Beuys zijn momentum en ontwikkelde zich onder impuls van kunstenaars als Bruce Nauman en Barbara Kruger tot een nieuwe, conceptuele definitie van kunst: niet het kunstwerk als object, maar het idee dat eraan ten grondslag ligt is bepalend.

4. Een wereld van beelden

De postmoderne wereld is een wereld van beelden. Wat zich al in de late negentiende eeuw aftekende, is in onze tijd de realiteit van alledag geworden: te leven in een werkelijkheid die voor een groot deel uit beelden is opgebouwd.
Hoe ervaren we een beeld? Wat doet dat met onszelf en onze verhouding tot de wereld? Het zijn vragen die tot op de dag van vandaag alleen maar urgenter zijn geworden.
In de vierde presentatie zien we hoe kunstenaars als Gerhard Richter, Luc Tuymans en Marlene Dumas deze vragen tot de kern van hun werk maakten en ons uitnodigen om beter te kijken en dieper te denken.

5. Fotografie en kunst

In de twintigste eeuw had fotografie primair een documentaire functie en was ze van het domein van de kunst buitengesloten. Een status die op het einde van de eeuw radicaal veranderde toen ze, tegen de achtergrond van een bloeiende beeldcultuur, in korte tijd uitgroeide tot een vooraanstaand artistiek medium.
De presentatie brengt niet alleen het werk van de grote namen van de kunstfotografie in beeld – van pioniers als Cindy Sherman en Jeff Wall tot een coryfee als Rineke Dijkstra – maar zoomt ook in op het grotere, historische verhaal van de fotografie als beeldende zienswijze.

6. Beeld, taal, teken

Hoe taal kunst wordt en het kunstwerk een teken: met de doorbraak van het conceptuele kunstbegrip wordt kunst primair een ‘construct van tekens’ en vervaagt menige conventionele grens.
Nadat Lawrence Weiner en Joseph Kosuth in de late jaren zestig taal als beeldend medium introduceerden, ontwikkelde text-based art zich vanaf de jaren tachtig tot een brede, nieuwe tendens die zich in allerlei verschijningsvormen manifesteerde: van de Truisms van Jenny Holzer tot de Work-serie van Martin Creed.
Prominente street artists als Keith Haring en Banksy brachten deze nieuwe kunstvorm naar de publieke ruimte en verenigden taal, teken en beeld tot een nieuwe synthese.

7. Spektakelkunst

In een tijd waarin het kapitalisme zegevierde en de bomen naar de hemel groeiden – we spreken over de jaren ’80 en ’90 – nam ook het verhaal van de kunst een nieuwe wending: groter, glanzender, onmogelijker.
Jeff Koons laat kunst en consumptie samenvallen, Damien Hirst maakt van de schok een handelsmerk: hun kunst zoekt niet de reflectie maar de onmiddellijke ervaring.
Maar een ongemakkelijke vraag blijft: waar houdt de verbeelding op en begint het spektakel, en wat zegt dit over de kunstenaars zelf?

8. Wereldkunst

We sluiten deze cursus af met het verhaal van hoe de arena van de eigentijdse kunst in een kleurrijk, kosmopolitisch podium verandert, waarop het Westen zijn vooraanstaande positie verliest en er alle ruimte ontstaat voor stemmen uit heel de wereld.
Een ontwikkeling waar een aantal grote kunstenaars van de vroege 21e eeuw uit zou voortkomen, zoals Yinka Shonibare, Tania Bruguera en Ai Weiwei.
Twee grote tentoonstellingen markeren het begin van deze ontwikkeling: de inmiddels legendarische ‘Magiciens de la Terre’ – 1989 in Parijs – en de Documenta in Kassel van 2002. De laatste werd ingericht door Okwui Enwezor, de Nigeriaans-Amerikaanse curator en de eerste niet-westerse directeur van het evenement.

In Eindhoven en Maastricht wordt de cursus face-to-face aangeboden. Daarnaast is er ook weer een livestream.  Alle presentaties worden begeleid met een uitgebreide tekst en state-of-the-art beeldmateriaal.

Maastricht, Bonnefantenmuseum, Avenue Céramique 250
Data: dinsdag 13 en 27 oktober, 3, 10, 17 en 24 november, 1 en 8 december
Tijd: 14.00 – 16.00 uur

Ook in Eindhoven en als livestream

Datum
13.10.2026 t/m 08.12.2026

Aantal cursusdagen
8

Tijd
14:00 - 16:00

Prijs
€ 189,00